1. چالشهای هدف بهینه برای علم جان ویلیام نویل واتکینز

ناصر افضلی فر؛ علی حقی

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 1-26

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2022.38609.1560

چکیده
  چکیدهمباهات جامعۀ علمی و پرسش از چیستی هدفِ علم از جمله مباحث قابل تامل در حوزۀ فلسفۀ علم بوده است. واتکینز که خلفِ کارل پوپر از طرفداران عقلانیت علمی است مدعی است که می‌توان هدفِ بهینه‌ای برای علم معرفی نمود که با دسته‌بندی شرط‌های کفایت و مطالبات مرتبط با آن قطعیتِ علم را رها نمود در حالی که هنوز خواهان حقیقت تایید شده هستیم.در ...  بیشتر

2. دفاع از واقع گراییِ علمی در برابر "استقرای بدبینانه جدید"

امیر حاجی زاده

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 27-51

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.34415.1492

چکیده
  کایلی استنفورد چالش جدیدی پیش روی واقع گرایی علمی قرار داده است که به استقرایِ بدبینانة جدید شهرت یافته است. طبق استدلال وی، برای هر نظریه علمی، " نظریات بدیل نامتصوری" وجود دارند که از دامنه درک دانشمندان فراتر می‌روند؛ بنابراین هیچ گاه نمی‌توان نسبت به هویاتِ مشاهده ناپذیرِ نظریات تلقی واقع گرایانه داشت. در این مقاله تلاش می‌شود ...  بیشتر

3. ارزیابی نقادانه استدلال‌های دنیل دنت در دفاع از دیدگاه طبیعت‌گرایی فلسفی

محسن خیاط کاشانی؛ میرسعید موسوی کریمی

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 53-76

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.35140.1500

چکیده
  بنابر دیدگاه طبیعت‌گرایی روش‌شناسانه، استفاده از روش‌ها، قوانین و نیروهای طبیعی برای توضیح پدیده‌ها کافی است و عوامل ماورای طبیعت و الهی در این میان نقشی ندارند. طبیعت‌گرایی فلسفی نیز، دیدگاهی هستی-شناسانه است که بنابرآن، غیر از عوامل طبیعی و هویات فیزیکی، علت و هویت دیگری در عالم وجود ندارد. معمولاً طبیعت‌گرایان با تمسک به نظریه‌ی ...  بیشتر

4. تحول تاریخی ایده تجسد تکنولوژیکی

احمد رحمانیان

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 77-104

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.38790.1564

چکیده
  ایده تجسّد تکنولوژیکی اوّلین مساهمت فلسفه در تبیین تکنولوژی است. این مقاله به منظور روشن ساختن چگونگی تحوّل تاریخی این ایده، در وهله اول، چارچوبی نظری پیرامون دوره‌ها، رویکردها و اجزاء این نظریه پیشنهاد می‌کند. در وهله بعد، بر پایه این چارچوب پیشنهادی، تقریرهای مختلف این ایده را در دوره معاصر بازسازی می‌کند. در آخر، از بررسی تطبیقی ...  بیشتر

5. تکنولوژی و امر دینی؛ موردکاوی صلوات‌شمار هوشمند از چشم‌انداز پساپدیدارشناسی و نظریه کنشگرشبکه

رحمان شریف زاده

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 105-124

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.38861.1566

چکیده
  فناوری اطلاعات با تاروپود زندگی اجتماعی درآمیخته است. در این میان تعداد کردارهای دینی‌ای که فناوری اطلاعات در آن‌ها وساطت می‌کند رو به افزایش است. «ذکرگفتن» یکی از کردارهایی است که از طریق برنامه‌های تلفن‌های هوشمند و تحت‌وب نیز ممکن شده است. با این حال وساطت فناوری اطلاعات در ذکرگفتن بدون تغییر جوانب تجربی-کرداری ذکرگفتن ...  بیشتر

6. افلاک از کِی صلب شدند؟ نگاهی به تاریخ تحول مفهوم فلک در تمدن اسلامی

محمد مهدی صدرفراتی؛ امیرمحمد گمینی

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 125-157

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.38576.1559

چکیده
  در این مقاله به دنبال بررسی سیر تحول مفهوم «فلک» و ارائه روایتی معقول از چرایی حذف آن در تاریخ نجوم هستیم. نشان خواهیم داد که مفهوم فلک در دوره یونان باستان از ابهامی مفهومی رنج می برد. این ابهام به طور ویژه در دو رویکرد هندسی و فیزیکی به این مفهوم بازتاب پیدا می کند. مفهوم «فلک» در آثار منجمان بزرگ یونانی همچون بطلمیوس در ...  بیشتر

7. تبیین سازگاری دیدگاه حکمت متعالیه با شواهد فیزیک مدرن در واقعیت رویدادهای آینده

محمد صادق کاویانی؛ حمید پارسانیا؛ حبیب الله رزمی

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 159-189

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.37541.1546

چکیده
  مباحث معاصر فلسفه زمان در تحلیل واقعیت حوادث آتی، شاهد رویارویی دو نگرش عمده است. این حوادث در دیدگاه پویانگرانه معدوم و در دیدگاه ایستانگرانه موجود تبیین می گردند؛ اما هریک با بخشی از یافته های فیزیک مدرن هم خوانی ندارند. نوشتار حاضر با هدف تبیین سازگاری شواهد مزبور با یک نگرش جامع فلسفی، به دیدگاه متفاوتی رسیده است؛ چراکه مطابق ...  بیشتر

8. از ایدة علم مطلق تا نقش دانشگاه در پیوند فلسفه و پزشکی در اندیشه کانت

رضا ماحوزی

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 191-216

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.36399.1526

چکیده
  «طبیعت» در واپسین آثار کانت، یکی از مفاهیمی است که در مباحث مربوط به سیاست و حقوق و تعلیم و تربیت بسیار مورد استفاده قرار گرفته است. کانت این مفهوم را محور تحولات دانش‌های حوزه عقل عملی و نظام دانش قرار داده است. به‌عقیده وی، نظام دانشِ موجود در دانشگاه‌ها، به‌دلیل دوری از این مفهوم کلیدی نه تنها تا کنون ایده نظام کلی دانش را- ...  بیشتر

9. واقع گرایی چشم اندازی تلر به عنوان نوعی از واقع گرایی ساختاری موجهاتی لیدیمن

محمد ابراهیم مقصودی

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 217-239

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.33184.1465

چکیده
  تِلر استدلال کرده است که در جهان پیچیدۀ ما، به علت آن‌که اشیاء واجد ویژگی هستند که من آن را «شبح‌گونگی» می‌نامم، به‌کارگیری ‌‌‌معناشناسی ارجاعی استاندارد تنها در شرایط‌ ایده‌آل‌سازی‌شده موفق خواهد بود، لذا واقع‌گرایی ارجاعی و نتیجتاً واقع‌گرایی علمی‌با شکست مواجه می‌شوند. او نتیجه می‌گیرد که تنها و بهترین جایگزین ...  بیشتر

10. بررسی استدلال هیومی فودور به نفع تفردگرایی

عباس مهدوی

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 241-262

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.28461.1392

چکیده
  هدف پژوهش حاضر، بررسی استدلال موجهه فودور(1991) به نفع تفردگرایی و محتوای محدود است. استدلال موجهه می‌خواهد نشان دهد که من و همزادم واجد تفکرهای دارای نیروهای علّی یکسان هستیم. تفکرهای‌-‌آب و تفکرهای-XYZ با توجه به رفتارهای-آب و رفتارهای-XYZ، دارای نیروهای علّی متفاوت نیستند. اگر چنین است، من و همزادم، به‌لحاظ روان‌شناختی این‌همان هستیم، ...  بیشتر

11. بررسی آزمون‌پذیریِ اصل‌موضوع دوم نظریه نسبیت خاص

سید سعید میراحمدی

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 263-292

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.37917.1548

چکیده
  همان طور که مشهور است، نظریه نسبیت خاص بر دو اصل‌موضوع استوار است: (1) اصل «نسبیت»؛ (2) اصل «ثابت و یکسان بودن سرعت نور در همه دستگاه‌های لخت در خلأ». در این نظریه، اصل دوم، نه اصلی بدیهی است و نه نتیجة منطقیِ سایر اصول‌موضوعه است. بنابراین جهت ارزیابی اعتبار این اصل، آزمون تجربی آن ضروری خواهد بود. در این نوشتار، روشن می‌شود ...  بیشتر

12. کوالیا و مقبولیت علمی

احمدرضا همتی مقدم

دوره 11، شماره 22 ، پاییز و زمستان 1400، صفحه 293-323

http://dx.doi.org/10.30465/ps.2021.37601.1544

چکیده
  در فلسفه ذهن ویژگی‌های پدیداری سابجکتیو از حالات ذهنی آگاهانه را کوالیا می‌نامند. بدین معنا که یک حالت ذهنی واجد کوالیا است اگر و تنها اگر چیزی وجود دارد که کیفیت بودنِ آن حالت ذهنی درآن فرد است. برخی استدلالاتی را طراحی کرده‌اند که ارزش معرفتی و تبیینی کوالیا را به چالش می‌کشد. هدف این نوع استدلالات این است نشان دهند که در یک نظریه ...  بیشتر