فلسفه علم

موازین ”درستی“ و ”عقلانیت“ در علوم اجتماعی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

سعید زیباکلام

دانشیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران

https://doi.org/10.30465/ps.2023.46368.1686
چکیده
در یادداشتی گفته بودم که در عرصة فوق‌العاده پیچیده و بیقرار سیاست نه عالمان سیاسی، نه فیلسوفان سیاسی، و نه فعالان و رجال عرصة سیاست هیچگاه نتوانسته‌اند و هیچگاه نخواهند توانست حتّی موقتاَ موازین ”درستی“ و ”عقلانیت“ را مورد اجماعی فراتاریخی و فرااجتماعی قرار دهند. در این مقاله می‌خواهم فراتررفته تبیین کنم چرا آنها و همچنین عالمان جامعه‌شناس و اقتصاددان هیچگاه نتوانسته و هیچگاه نخواهند توانست حتّی موقّتاً به اجماعی فراتاریخی و فرااجتماعی دربارة موازین ”درستی“ و ”عقلانیت“ برسند.
برای این امر، سوالات ذیل را مورد مداقه و تحلیل قرار میدهم.
ـ چه عواملی دانشمندان علوم اجتماعی و فیلسوفان سیاسی را از نیل به اجماعی فراتاریخی و فرااجتماعی، ولو موقت، دربارة موازین ”درستی“ و ”عقلانیت“ قویا ممانعت می‌کند؟
ـ آیا رجال و فعالان عرصة اجتماعی‌ـ‌سیاسی و عالمان اجتماعی نوعاً با چیستی موازین معرفت‌شناختی درستی و عقلانیت مواجه می‌شوند؟
ـ چرا عالمان و متفکران علوم اجتماعی نوعاً فهم یا تلقّی مفهوم‌سازی‌شدة روشن و تفصیل‌یافته‌ای از موازین درستی و عقلانیت ندارند؟

کلیدواژه‌ها

موازین درستی
عقلانیت
علوم اجتماعی
فلسفة سیاسی
احساسات
تعلّقات
زیباکلام، سعید، (28 شهریور 1400)، در باب مفهوم سیاسی زاویه‌داشتن، برگرفته از لینک:
https://SaeidZibakalam. Ir/1150
Fogelin, R. (1976) Wittgenstein(London, Routledge)
Kuhn, T. S. (1970). The Structure of Scientific Revolutions, 2nd edition. Chicago, University of Chicago press.
Polanyi, M. (1958). Personal Knowledge. London, Routledge.
Wittgenstein, L. (1953) Philosophical Investigations. Oxford, Basil Blackwell.  

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما