نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد ومحقق تاریخ علم دوره اسلامی - دانشگاه تهران

2 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، پژوهشکده تاریخ علم

10.30465/ps.2021.33783.1476

چکیده

ستاره‌شناسان در دوره‌های متأخر نجوم اسلامی بیشتر تحت تأثیر فلسفه طبیعی ابن‌سینا قرار داشند. بنابراین بر روی استفاده از مبانی فلسفه طبیعی در تئوری‌های نجومی متمرکز شدند و همین موضوع باعث نقد به مسأله معدل‌المسیر بطلمیوس و ابداع مدل‌های جایگزین شد. ریشه ابداع این مدل‌ها را باید در علاقه مسلمانان به قائل‌شدن طبیعت مادی برای افلاک و در نتیجه جست‌وجوی علل پدیده‌ها در مبانی فلسفی دید. این درحالی ‌است که بطلمیوس از مدل‌های خود تنها برای تبیین جهان بهره می‌برد و ظاهراَ حداقل در مجسطی به‌دنبال یافتن علل حرکات نبود. اعتقادات فلسفی ستاره‌شناسان درخصوص حرکت افلاک را در مباحث دیگری چون جنس افلاک، بساطت آنها و نوع حرکات آنها می‌توان ملاحظه کرد که همگی ریشه درتلاش برای یافتن علل حرکات سیارات و افلاک دارد. علاءالدین علی قوشچی دانشمندی است که در انتهای دوره درخشش نجوم اسلامی سعی در نوعی بازگشت به تبیین پدیدارها به‌جای جست‌‌وجو در علل مبتنی بر فلسفه طبیعی دارد. دلیل این موضوع را باید در بی‌اعتمادی به مبانی فلسفی دانست که خود ریشه در تجربیات و نگرش‌های خاص قوشچی دارد که در این مقاله به آنها پرداخته خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Qushji's Cosmology, Saving the Phenomena instead of Making Theory about the Motion of Celestial Bodies

نویسندگان [English]

  • Sadegh Shahriar 1
  • Iraj Nikseresht 2

1 Master and researcher in the history of Islamic science - University of Tehran

2 Faculty member, University of Tehran, Institute of History of Science

چکیده [English]

. Astronomers in later periods of Islamic astronomy were more influenced by Avicenna’s natural philosophy, So they used the basics of natural philosophy in astronomical theories. This prompted them to try to replace the Equant model proposed by Ptolemy with new models. Muslim astronomers and philosophers were interested in considering the spheres as material bodies and sought the cause of phenomena in philosophical discussions. But Ptolemy used his models only in explaining the universe in his book, Almagest. And his aim was not to find the cause of the motion of the planets and spheres. Astronomers' philosophical beliefs about the motion of the spheres can be seen in other topics, such as the material of the spheres, their simplicity, and the type of motion they all have. These views are due to their interest in finding the cause of the planets' motion. Ali Qushji lived in the last years of the astronomical period in Islamic civilization. He wanted to save the phenomena instead of finding the reasons for what happened. Because he was distrustful of astronomical theories. This article will address Ghoshchi's astronomical views of cosmology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ali Qushji
  • Alternative planetary models
  • sphere
  • Simplicity of spheres
  • saving the phenomena