تک‌جهانی یا چندجهانی از نظر برخی اندیشمندان مسلمان متقدم

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفة علم، دانشگاه صنعتی شریف

2 استاد فیزیک، دانشگاه صنعتی شریف

چکیده

کیهان‌شناسی در آغاز کار خود پایة مشترک فلسفه، دین، و علم بوده است. در فرهنگ اسلامی، کیهان‌شناسی یا بر محوریت خلق از عدم (دیدگاه متکلمین) استوار شده بوده، یا مبتنی بر جهانی قدیم بوده است (دیدگاه فلاسفه)، و از مسئلة چندجهانی غالباً ذکری به میان نیامده است. در اوایل دهة 1970، پس از ارائة آن‌چه «اصل انسان‌محوری» نامیده می‌شود، ایدة چندجهانی وارد حوزة کیهان‌شناسی شد. در میان متفکران مسلمان متقدم دو نگرش، دربارة خلق عالم، وجود داشت؛ متکلمین معتقد به حدوث زمانی، و فلاسفه غالباً معتقد به قدم زمانی بودند.
در خصوص یگانه‌بودن یا چندگانه‌بودن جهان خلق‌شده، دیدگاه‌های متفاوتی بین دانشمندان، فلاسفه، و علمای دینی مسلمان وجود داشته است. ما در این‌جا دیدگاه‌های متفاوت برخی از متفکران مشهور مسلمان را، در مورد تعدد جهان‌ها بیان می‌کنیم.
.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Universe or Multiverse: Perspective of some Earlier Muslim Scholars

نویسندگان [English]

  • Alireza Sobhani 1
  • Mehdi Golshani 2
1 . Ph.D Student of Philosophy of Science, Sharif University of Technology
2 The Physics Profosser of Sharif University of Technology
چکیده [English]

Cosmology started as a common ground for philosophy, religion, and science. In the Islamic culture, cosmology was either based on creation ex nihilo (the view of theologians) or on old universe (the view of philosophers), and the problem of multiverse was not mentioned so much.
After the introduction of the so-called ‘anthropic principle’ in the early 1970’s, the idea of multiverse entered the realm of cosmology.
There were two views among earlier Muslim thinkers concerning the creation of the universe. Muslim theologians believed in the temporal creation of the universe, but Muslim philosophers predominantly believed that our universe is temporally old. As far the uniqueness or multiplicity of universe of the created universe is concerned, there were different views about this among Muslim scientists, philosophers and theologians. Here we mention several views concerning the multiplicity of the universe among some well-known Muslim scholars.

کلیدواژه‌ها [English]

  • universe
  • Multiverse
  • Eternity
  • Creation
  • grace (emanation)
  • possible worlds