آیا با تلسکوپ می‌بینیم اما با میکروسکوپ نمی‌بینیم

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیارگروه فلسفه علم دانشگاه مفید

2 دانشجوی دکتری رشته فلسفه علم و فناوری، دانشگاه صنعتی شریف

چکیده

ون فراسن به عنوان یک تجربه‌گرا معتقد است "مشاهده" ادراکِ چیزی بدون استفاده از ابزار است. از سویی، به‌عنوان یک تجربه‌گرای برساختی (constructive empiricist)، این شرط را اضافه می‌کند که اگر هویتی را مشاهده‌پذیر می‌نامیم به طور خودکار به این معنا نیست که در حال حاضر شرایط برای مشاهده آن هویت مهیا باشد. در این راستا وی اقمار سیاره مشتری را هویاتی مشاهده‌پذیر و الکترون را هویتی مشاهده‌ناپذیر دانسته و معتقد است با میکروسکوپ، هویتی به نام "الکترون" را که نظریه اتمی به ما معرفی کرده، نمی‌بینیم. منتقدین واقع‌گرای ون فراسن بدون توجه به شرط اخیر با تکیه بر دلائل متعدد و متنوعی، مثالهای فراوانی از جمله سیارات خارج از منظومه شمسی را ذکر می‌کنند تا ادعا کنند اگر این مثالها را نمونه‌هایی از هویات مشاهده‌پذیر بدانیم که ون فراسن هم می‌داند، پس باید الکترون را نیز هویتی مشاهده‌پذیر دانست. در این مقاله، با تکیه بر معیار وجود یا عدم وجود مرجع قابل مشاهده توسط چشم نامسلح در شرایط مناسب، که در باب تمامی مثالهایی که از سوی منتقدین ارائه شده وجود دارد اما در باب الکترون وجود ندارد، نشان می‌دهیم همانطور که ون فراسن معتقد است باید الکترون را هویتی مشاهده‌ناپذیر دانست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Do We See Through Telescope but not through Microscope

نویسندگان [English]

  • Mirsaeid Mousavi Karimi 1
  • Jahangir Moazenzade 2
1 , Associate professor, Mofid University
2 PhD student in philosophy of science, Sharif University of Technology
چکیده [English]

Van Fraassen as an empiricist believes that ‘observation’ is perception of something without instruments. On the other hand, as a constructive empiricist, he adds a constraint based on which if something is observable does not automatically imply that its observing conditions are ready now. Considering moons of Jupiter as observable entities and electron as an unobservable entity, he believes that we do not see the ‘electrons’ atomic theory shows us by microscope. Realist critics of van Fraassen without considering mentioned restriction and based on different reasons give examples such as extra solar planets and claim if we count these entities as observable entities we have to count electron as an observable entity as well. However, in this paper, based on the criterion of ‘existence or non-existence of observable reference by naked eye in suitable conditions’, which meet for all of the critic's examples, but does not meet for electron, we will argue, as van Fraassen has claimed, for counting electron as an unobservable entity

کلیدواژه‌ها [English]

  • constructive empiricism
  • observable
  • unobservable
  • Scientific realism
  • van Fraassen
Boss, A. (1996). ‘Extrasolar planets’, Physics Today, 49 (9).#

Bergman, G. (1943). ‘Outline of an Empiricist Philosophy of Physics’, American Journal of Physics, 11.#

Churchland, P. M. and C. A. Hooker (eds.) (1985). Images of Science, University of Chicago Press, Chicago.#

Clarke, R. J. (2008). ‘Latest information on Sterkfontein’s Australopithecus skeleton and a new look at Australopithecus’, South African Journal of Science, 104.#

Feigl, H. and G. Maxwell (eds.) (1962). Scientific Explanation, Space, and Time, Minnesota Studies in the Philosophy of Science, Volume III, Minneapolis: University of Minnesota Press.#

Gava, A. (2014). ‘Do Constructive Empiricists See Paramecia Too?’, Prolegomena 13 (2).#

Hacking, I. (1985). ‘Do We See Through a Microscope?’ in P. M. Churchland and C. A. Hooker.#

Kelly, M. (2004). ‘Seeing the Unobservable: Van Fraassen and the Limits of Experience’, Syntheses, 140.#

Kosso, P. (1998). Appearance and Reality, an Introduction to the Philosophy of Physics, NewYork: Oxford University Press.#

Kosso, P. (2005). ‘Detecting extrasolar planets’, Studies in History and Philosophy of Science, 37.#

Kusch, M. (2013). ‘Microscopes and the Theory-Ladenness of Experience in Bas Van Fraassen’s Recent Work’, URL: <http://www.academia.edu/.#

Maxwell, G. (1962). ‘The Ontological Status of Theoretical Entities’, in Feigl & Maxwell, Scientific Explanation, Space, and Time, Minnesota Studies in the Philosophy of Science, Volume III, Minneapolis: University of Minnesota Press. #

Musgrave, A. (1985). ‘Realism versus Constructive Empiricism?’, in P. M. Churchland and C. A. Hooker, Churchland, P. M. and C. A. Hooker (eds.) (1985). Images of Science: University of Chicago Press, Chicago. #

Psillos, S. (2009). Knowing the Structure of Nature, Palgrave Macmillan. #

Teller, P. (2001). ‘Whither Constructive Empiricism?’, Philosophical Studies, 106. #

Van Fraassen, B. (1980). The Scientific Image, Oxford: Oxford University Press. #

Van Fraassen, B. (2001). ‘Constructive Empiricism Now’, Philosophical Studies, 106. #

Van Fraassen, B. (2008). Scientific Representation: Paradoxes of Perspective, Oxford: Clarendon Press. #