نقد علم‌شناسی کوهن از منظر فایرابند1

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفة علم، دانشگاه شریف

2 استادیار و هیئت علمی گروه فلسفة علم، دانشگاه شریف

چکیده

کوهن و فایرابند از فیلسوفان علمی هستند که در بسیاری از جهات، دیدگاه‌های نزدیک و بعضاً مشترکی دارند. این دو فیلسوف به عقلانیتی آفاقی و جهان‌شمول باور ندارند؛ از این رو در عرف ادبیات فلسفی، دیدگاه‌های آنان را نسبی‌گرایانه تلقی می‌کنند. هر دو، از فیلسوفان نیمة دوم قرن بیستم هستند و واکنشی به جریان‌های پوزیتیویستی و نگتیویستی محسوب می‌شوند. این اندازه، شباهت و نزدیکی، این پرسش را در ذهن برمی‌انگیزد که اختلاف نظر و تفاوت آرای این دو، در کجاست. در این مقاله می‌کوشیم تا با مروری گذرا بر دیدگاه‌های آنان، انتقاداتی را که فایرابند به علم‌شناسیِ کوهن دانسته است، بررسی کنیم. از‌جملة این نقدها، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: نقد بر رویکرد ایدئولوژیک کوهن نسبت به تاریخ؛ گسترة قیاس‌ناپذیریِ او؛ ابهام در توصیفی یا تجویزی بودن دیدگاه‌هایش؛ گذر ناموجه از پایداری به کثرت؛ ناکامی در تمایز حیطة علم و غیر علم با جعل هویات نظری مانند پارادایم و علم عادی؛ و در‌نهایت، ذبح انسان آزاد در خفقان علم عادی

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Criticism of Kuhn from Feyerabend's Point of View

نویسندگان [English]

  • Ali Azizi 1
  • Mostafa Taghavi 2
1 M.A Student in Philosophy of Science, Sharif University of Technology
2 Assistant Professor, Faculty Member of Philosophy of Science Department, Sharif University of Technology
چکیده [English]

The viewpoints of Kuhn and Feyerabend, as two philosophers of science, are similar in many aspects, even the same in certain problems. They do not believe in any objective and universal rationality, hence, their views are regarded relativistic by many other philosophers. These two philosophers, belong to the second half of the twentieth century and are considered as a response to positivism and negativism. Despite the extensive correspondences, there are some significant differences between them. In this paper, we have tried to derive and analyze the criticisms of Feyerabend to Kuhn's viewpoint on science, such as critisizing the Kuhn's ideological approach to history, the domain of his incommensurability, the ambiguity in normativeness and descriptiveness of his ideas, unjustifiable transition from tenacity to proliferation, failure in discriminating between science and non-science via theoretical entities such as paradigm and normal science, and finally restricting the scientists’ freedom throughout the normal science.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kuhn
  • Feyerabend
  • incommensurability
  • Paradigm
  • normal science
  • tenacity
  • proliferation
چالمرز، آلن (1378). چیستی علم: درآمدی بر مکاتب علم‌شناسی فلسفی، ترجمة سعید زیباکلام. تهران: سمت.

کوهن، تامس (1389). ساختار انقلاب‌های علمی، ترجمة سعید زیباکلام، تهران: سمت.

 

Feyerabend, P. (1970). ‘Consolations for the Specialist’, In: I. Lakatos, & A. Musgrave (eds.), Criticism and the Growth of Knowledge. Cambridge: Cambridge University Press.

Feyerabend, P. (1975). Against Method: Outline of an Anarchistic Theory of Knowledge, London: New Left Books.

Feyerabend, P. (1977). ‘Changing Patterns of Reconstructio’, British Journal for the Philosophy of Science, 28. Feyerabend, P. (1978). Science in a Free Society, London: New Left Books.

Feyerabend, P. (1981 a). Problems of Empiricism (Philosophical Papers vol. 2), Cambridge: Cambridge University Press.

Feyerabend, P. (1981 b). Realism, Rationalism & Scientific Method (Philosophical Papers vol. 1), Cambridge: Cambridge University Press.

Feyerabend, P. (1987). Farewell to Reason, London: Verso.

Feyerabend, P. (ed.). (1993). Against Method, London: Verso.

Feyerabend, P. (1995). Killing Time: The Autobiography of Paul Feyerabend, Chicago: The University of Chicago Press.

Feyerabend, P. (1999 a). Conquest of Abundance: A Tale of Abstraction Versus the Richness of Being, Chicago: University of Chicago Press.

Feyerabend, P. (1999 b). ‘How to Defend Society Against Science’, In J. Preston (eds.), Knowledge, Science and Relativism, Cambridge: Cambridge University Press.

Feyerabend, P. (1999 c). Knowledge, Science and Relativism (Philosophical Papers vol. 3), Cambridge: Cambridge University Press.

Hoyningen-Huene, P. (2006). ‘More letters by Paul Feyerabend to Thomas S. Kuhn on Proto-Structure’, Studies in History and Philosophy of Science, Vol. 37, No. 4.

Hoyningen-Huene, P. (1995). ‘Two Letters of Paul Feyerabend to Thomas S. Kuhn on a Draft of The Structure of Scientific Revolutions’, Studies in History and Philosophy of Science, 26.

Hoyningen-Huene, P. (2000). Paul Feyerabend and Thomas Kuhn, In: J. Preston, &G. Munevar, & D. Lamb (eds.), The Worst Enemy of Science? Essays in Memory of Feyerabend, New York: Oxford University Press.

Kuhn, T. (1996). The Structure of Scientific Revolutions, Chicago and London: The University of Chicago Press.

Preston, J., Munevar, G., & Lamb, D. (eds.) (2000). The Worst Enemy of Science? Essays in Memory of Paul Feyerabend, USA: Oxford University Press.

http://en.wikipedia.org/wiki/John_Dillinger