پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی فلسفه علم 2383-0722 15 1 2025 03 21 The Freudian Turn: From Consciousness as the Object of Psychological Science to the Unconscious. چرخش فرویدی: از «آگاهی» به‌مثابه موضوع علم روان‌شناسی به «ناخودآگاه» 10816 10.30465/ps.2026.53549.1807 FA سیدمهدیار رحیمی دانشجوی کارشناسی ارشد مشاورۀ خانواده دانشگاه تهران 0009-0002-5087-1982 محمد حسین وفائیان استادیار گروه مطالعات علم و فناوری، دانشگاه امیر کبیر 0009-0005-5881-5258 Journal Article 2025 11 27 In the history of modern psychology, Freud appears as a thinker who stands at the point of rupture between philosophy and Kantian science, a point at which the Cartesian conscious subject could no longer be the bearer of the whole truth. This article argues that Freud’s turn from consciousness to the unconscious, rather than being a mere shift of focus from the conscious to the unconscious, is a response to the internal crisis of a psychology of consciousness and to the critique of the doctrine that identifies consciousness with the mental. This turn is deeply intertwined with Freud’s engagement with the German tradition (from Leibniz to Nietzsche) and with the physiological concepts of the Helmholtzian school.<br>Using a historical-philosophical method and drawing on Freud’s primary texts and related sources, the paper shows that the Freudian unconscious is neither a return to a metaphysical “soul” nor a reduction of the psyche to biological mechanisms but is instead conceived through the gaps and dysfunctions of consciousness, thereby transforming the very object of psychological science. It concludes that Freudian psychoanalysis should be understood as a radical alternative to a psychology of consciousness—one that is situated between philosophy and physiology, grounded in clinical experience and the analysis of the failures of consciousness, and that thereby makes possible a science of the unconscious. در تاریخ روان‌شناسی مدرن، فروید همچون متفکری ظاهر می‌شود که در نقطۀ‌ گسست میان فلسفه و علم کانتی ایستاده است؛ نقطه‌ای که در آن، سوژۀ‌ آگاه دکارتی دیگر نمی‌توانست حامل تمام حقیقت باشد. این نوشتار بر این تز تکیه دارد که چرخش فروید از آگاهی به ناخودآگاه، پیش از آن‌که صرفاً انتقال کانون توجه از آگاهی به ناخودآگاه باشد، پاسخی است به بحران درونی روان‌شناسی آگاهی و به‌ویژه نقد آموزۀ این‌همانی آگاهی و امر روانی. این چرخش، پیوند عمیقی با بهره‌مندی فروید از سنت آلمانی (از لایب‌نیتس تا نیچه) و مفاهیم فیزیولوژیک مکتب هلمهلتز دارد.<br>با روشی تاریخی‌فلسفی و بر اساس متون اصلی فروید و منابع مرتبط، نشان داده می‌شود که ناخودآگاه فرویدی بازگشت به «نفس» متافیزیکی یا فروکاهش روان به سازوکارهای زیستی نیست، بلکه شکاف‌ها و کژکاری‌های آگاهی دانسته می‌شود تا بدین‌سان موضوع علم روان‌شناسی را دگرگون کند. نتیجه آن است که روان‌کاوی فروید باید همچون بدیلی رادیکال برای روان‌شناسیِ آگاهی فهمیده شود که در میانۀ فلسفه و فیزیولوژی می‌ایستد، بر تجربۀ بالینی و تحلیل شکست‌های آگاهی تکیه می‌کند و امکان علم ناخودآگاه را فراهم می‌آورد.