فلسفه علم

چکیده اصطلاح شکل زندگی در فلسفۀ متأخر ویتگنشتاین، با وجود حضور در بافت‌های گوناگون و فقدان تعریفی نظری و جامع، به یکی از کانون‌های مهم مناقشۀ تفسیری تبدیل شده است. مسئلۀ اصلی این مقاله آن است که آیا می‌توان از کاربردهای متکثر این اصطلاح، هویتی واحد و نقشی عام برای آن استخراج کرد، یا آنکه چنین وحدتی خود حاصل تحمیل چارچوبی تفسیری بر متن است. مقاله ابتدا پیشینۀ تاریخی اصطلاح را بررسی می‌کند تا مشخص شود شکل زندگی پیش از ویتگنشتاین نیز در افق‌های مفهومی متفاوتی به کار می‌رفته و نمی‌توان تاریخ آن را به تحول یک معنای ثابت فروکاست. سپس پنج کاربرد ویتگنشتاین از شکل زندگی، در نسبت با تصور یک زبان، پیوند زبان و فعالیت، توافق در داوری، پدیدارهای روان‌شناختی و آنچه داده‌شده است، بررسی می‌شود. تحلیل این موارد نشان می‌دهد که تفاوت بافتی آنها مجوزی برای فرض هویتی واحد و ازپیش‌تعیین‌شده فراهم نمی‌کند؛ در این کاربردها، شکل زندگی بخشی از خودِ توصیف است و نه بنیان متافیزیکی یا وسیله‌ای مستقل برای دستیابی به آنچه توصیف می‌شود. بر این اساس، مقاله خوانش روش‌شناختی آنا بون‌کومپانی را بررسی می‌کند که با وجود تأکید بر تکثر کاربردها، برای شکل زندگی هویتی عام به‌مثابۀ ابزار فلسفی یا روش‌شناختی قائل است. استدلال مقاله آن است که از حضور یک تعبیر در حرکت فلسفی نمی‌توان ابزاربودن آن را نتیجه گرفت؛ بلکه باید در هر کاربرد، نقش آن تعبیر را از همان حرکت توصیفی و از نحوۀ رفع تصویر فلسفی مسئله‌ساز فهم کرد.