بررسی تطبیقی جامعه‌شناسی علم بوردیو و رویکرد کنش‌گر ـ شبکه

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه یزد

چکیده

مقالة حاضر به بررسی مفاهیم کلیدی جامعه‌شناسی علم پیر بوردیو و رویکرد کنش‌گر - شبکه اختصاص دارد. بوردیو با روی‌آوردن به مفاهیم میدان، سرمایه، و سرمایة نمادین به اوضاع و احوال تولید علم توجه دارد که از استدلال اولیة وی دربارة حامیان و مدعیان علم در رقابت بر سر سرمایه به وجود آمده است. وی در فعالیت‌های علمی خود، با نقد رویکرد شبکه- کنش‌گر که بر بطلان تمایز بین کنش‌گران انسانی و غیر انسانی تأکید دارد، تصویری گسترده از ناهنجاری‌های جامعه‌شناسی جدید علم ارائه می‌کند، ضمن این‌که، نظریة کنش‌گر - شبکه نیز بوردیو را به کاستی‌های جامعه‌شناسی کلاسیک علم متهم می‌کند. در این مقالة بر آن‌ایم تا با بررسی تطبیقی ابعاد نظری هر دو رویکرد از زوایای متعدد، تمایزات مفهومی و مبنایی آن دو را مشخص کنیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Examination of Pierre Bourdieu’s Sociology of Science and Actor-Network Theory

نویسنده [English]

  • Mahnaz Farahmand
Assistant Professor in Sociology, Yazd University
چکیده [English]

This paper is allocated to analyze the key concepts of Pierre Bourdieu’s sociology of science and Actor- Network Theory. Through considering the concepts of field, capital, and symbolic capital, Bourdieu regards the circumstances of science production. He draw this strategy from his first argument on the competition between science supporters and claimants over capital. Through criticizing Actor- Network theory, which nullifies the distinctions between human and non human actors, he portrays a comprehensive picture of the new sociology of science’s irregularities. However, the actor-network theory accuses the Bourdieu ideas to have classical sociology of science’s defects.
In this paper through a comparative examination of the two approaches’ theoretical dimensions from various aspects, we will specify their basic and conceptual distinctions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • field
  • Capital
  • Agency
  • relationism
  • science boundary
بابایی، رسول (1388). «امکانات سیاسی در نظریة جامعه‌شناختی پیر بوردیو، تولید نظریة سیاسی»، فصل‌نامة سیاست، مجلة دانشکدة حقوق و علوم سیاسی، دورة چهل و یکم، ش 3.

بوردیو، پیر (1386). علم علم و تأمل‌پذیری، ج 1، ترجمة یحیی امامی، تهران: غزال.

قاضی طباطبائی، محمود و ابوعلی ودادهیر (1386). «جامعه‌شناسی علم فنّاوری»، نامة علوم اجتماعی، ش 31.

ربانی، علی، و همکاران (1390). «بررسی رویکردهای جامعه‌شناختی در باب ماهیت معرفت علمی»، فصل‌نامة علم و فنّاوری، سال سوم، ش 3.

شارع‌پور، محمود و محمد فاضلی (1386). جامعه‌شناسی علم و انجمن‌های علمی در ایران، ج 1، تهران: پژوهشکدة مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

قانعی‌راد، محمدامین و همکاران (1390). جامعه‌شناسی کنش‌گران علمی در ایران، تهران: چاووش‌گران نقش.

کنوپلاخ، هوبرت (1390). مبانی جامعه‌شناسی معرفت، کرامت‌اله راسخ، تهران: نی.

محمدی، علی میرزا (1390). «نظریة کنش‌گر - شبکه»، http://mirzamohammadi.blogfa.com.

 

Bourdieu, P. (1975) ‘The Specificity of the Scientific Field and the Social Conditions of the Progress of Reason’, Social Science Information, Vol. 14, No. 1.

Burry, R. V. (2008). ‘Doing Distinctions, Boundary Work and Symbolic Capital in Radiology’, Social Studies of Science, Vol. 38, No. 1.

Gad, Christoper and Casper Bruun Jensen (2010). ‘On the Consequences of Post-ANT’, Science, Technology, and Human Values, Vol. 35, No. 1.

Law, J. (1999). ‘After ANT, Complexity, Naming and Topology’, In Actor Network Theory and After, J. Law, and J. Hassard (eds.), Oxford: Blackwell.

Sismondo, S. (2010). An Introduction to Science and Technology Studies, West Sussex, UK: Wiley- Blackwell.

Sismondo, S. (2011). ‘Bourdieu's Rationalist Science of Science, Some Promises and Limitations’, Cultural Sociology, Vol. 5, No. 1.

Vinck , D. (2010). The Sociology of Scientific Work, USA: Edward Elgar Publishing, Inc.