«شم خوب» یک دانشمند به چه معنا است؟

نوع مقاله: علمی-مروری

نویسندگان

1 دانشکده مطالعات تاریخی و فلسفی، دانشگاه ملبورن

2 دانشگاه امیرکبیر

چکیده

مفهوم «شم خوب» در انتخاب بین نظریات علمی اولین بار توسط پیِر دوئم فیزیکدان و فیلسوف علم مشهور فرانسوی مطرح شد. او معتقد بود در جایی که منطق و شواهد تجربی برای انتخاب دانشمندان کفایت نمی کند، نیاز به معیاری بالاتر یا همان «شم خوب» هست. دوئم درباره چیستی و ابعاد مفهوم شم خوب صراحتی ندارد، در عوض نظرات مختلفی برای آن ارائه شده است. برای بررسی این مفهوم باید علاوه بر نظر دوئم، سازگاری آن با تاریخ علم را نیز مورد توجه قرار داد. ما در این مقاله پس از شرح و نقد دو نظر مختلف در این باره، ادعا می کنیم که مفهوم «شم خوب» از سنخ مقبولیت اجتماعی است. اشاراتی در نوشته های دوئم مبنی بر اجتماعی بودن شم خوب وجود دارد که ادعای ما را تقویت می کند، ضمن اینکه ما معتقدیم چنین قرائتی در تبیین تاریخ علم نیز موفق تر عمل می کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

What does it mean for a scientist to have good sense?

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mahdi Sadrforati 1
  • Shadi Mohammadi 2
1 The Faculty of Historical and Philosophical Studies, University of Melbourne
2 University of Amirkabir
چکیده [English]

Having ‘good sense’ in choosing among rival scientific theories was initially introduced by Pierre Duhem. According to him, where empirical evidence and logical rules cannot help to choose among scientific options, scientists need a further criterion to help them decide. However, Duhem left this notion undeveloped and open for further discussions to find its nature and the way it works. This paper starts with evaluating David Stump’s and Milena Ivanova’s accounts, two major scholars in this debate. Having considered the cons and pros of each account, we will come up with a social understanding of ‘good sense’, according to which this notion is characterized by the way successful scientists actually theorize and practice science and the community of scientists accepts them.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Good sense
  • Duhem
  • Theory choose
  • Social acceptance
  • Epistemology