درآمدی بر تحول پارادایمی معرفت و تکوین انگارة پلورالیسم

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارعلوم سیاسی آزاد، علوم و تحقیقات تهران

2 دانشجوی دکتری مطالعات امریکای شمالی، دانشگاه تهران، دانشکدة مطالعات جهان

چکیده

انگارة پلورالیسم، در فرایند تحول پارادایمی معرفت مدرن، نضج و گسترش یافته است. تغییر در عناصر پارادایمی، موجب جابه‌جایی‌‌های پارادایمی شده است و در رهگذر این جابه‌جایی‌‌ها، از پارادایم‌‌های عینی‌‌گرا به پارادایم‌‌های نسبی‌‌گرا، انتقادی و ترکیبی، انگارة پلورالیسم تکوین یافته و در خوانش‌‌های متفاوت هر یک از مقولة کثرت، صورت‌بندی مختص به خود را پیدا کرده است. در دورة اثبات‌‌گرایی، مقدمات رویش پلورالیسم به نحو سلبی فراهم آمده است، در دورة پسااثبات‌‌گرایی نهال آن در بستر مدرنیته نهاده شده، در دورة خردگرایی انتقادی رشد و نمو یافته و در دورة تسلط پارادایم‌‌های نسبی‌‌گرا به درختی تنومند تبدیل می‌‌شود.
با بررسی سیر تاریخ تحول پارادایمی معرفت در پهنة مغرب زمین، می‌‌توان به این نتیجه رسید که به هر میزان، گرایش به هستی‌‌شناسی رئالیستی، معرفت‌‌شناسی عینی یا مطلق‌‌گرا و روش‌‌شناسی کمیت‌‌باور شدت می‌گیرد، عباراتی نظیر «مرکزیت‌‌باوری»، «کلیت‌‌نگری»، «بنیادگرایی»، «وحدت‌‌باوری»، «اصول‌‌گرایی»، «قطعیت‌‌گرایی» و «جزمیت معرفتی» نیز غلظت یافته و میزان انقیاد به انگارة پلورالیسم مدرن کاهش می‌‌یابد؛ و متقابلاً به هر میزان، تمایلات به هستی‌‌شناسی ایدئالیستی، معرفت‌‌شناسی ذهنی یا نسبی‌‌گرا و روش‌‌شناسی کیفی ـ ترکیبی، شدت می‌‌یابد؛ عبارت‌‌هایی نظیر «مرکزیت‌‌گریزی»، «جزئی‌‌نگری»، «ساختارزدایی»، «کثرت‌‌باوری»، «تصلب‌‌گریزی»، «نسبیت‌‌گرایی» و «شکاکیت معرفتی» نیز پررنگ‌‌تر شده و میزان تقید به انگارة پلورالیسم مدرن افزایش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Introduction to Knowledge Paradigmatic Evolution and the Generation of Pluralism

نویسندگان [English]

  • Majid Tavassoli Roknabadi 1
  • Mohammad Shad 2
1 Professor of Political Science Department, Azad University, Science and Research Unit, Tehran,
2 Ph.D Student in American Studies, Tehran University, World Studies Faculty
چکیده [English]

The notion of pluralism has developed and expanded through the paradigmatic evolution of modern knowledge; Paradigm’s elements changing have caused paradigm shifts and through these shifts, from the objectivist paradigms to relativist paradigm, and critical and combined approaches, the notion of pluralism has developed and formulated and interpreted differently in each of these different approaches.
During the course of positivism, pluralism growth conditions have been provided negatively. pluralism`s seed placed in the context of modernism in post positivism period, and developed in critical rationalism course and finally became a robust seedlings in dominance of relativism period.
Through the study of knowledge paradigmatic evolution in the West civilization, we can conclude that as the tendency to realistic ontology, absolutist epistemology and quantitative methodology become more we encounter concepts like ‘Centralism’, ‘Holism’, ‘Fundamentalism’, ‘Principalism’, ‘Absolutism’ and ‘Epistemic Dogmatism’ more. So the intensity of commitment to the concept of modern pluralism reduced. On the other hand, as tendency to Idealist ontology, subjective or relativistic epistemology and qualitative methodologies intensifies, some concepts such as ‘Decentralism’, ‘Partial vision’, ‘Destructurim’, ‘Plurality believe’, ‘Relativism’ and ‘Epistemological Skepticism’ are appeared more. So the same result is the case; the commitment to the concept of modern pluralism lessened.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pluralism
  • paradigmatic evolution
  • Ontology
  • Epistemology
  • methodology
ادیب‌سلطانی، میرشمس‌الدین (1359). رسالة وین، تهران: مرکز ایرانی مطالعة فرهنگ‌ها.
پوپر، کارل (1362). حدس‌ها و ابطال‌ها، ترجمة احمد آرام، تهران: شرکت سهامی انتشار.
پوپر، کارل (1364). جامعة باز و دشمنان آن، ترجمة عزت‌اللّه فولادوند، تهران: خوارزمی.
پوپر، کارل (1370). منطق اکتشاف علمی، ترجمة سید حسین کمالی، تهران: علمی فرهنگی.
چالمرز، آلن. اف. (1378). چیستی علم، درآمدی بر چیستی مکاتب علم‌شناسی فلسفی، ترجمة سعید زیباکلام، تهران: سمت.
رهبری، مهدی (1385). هرمنوتیک و سیاست، مروری بر نتایج سیاسی هرمنوتیک فلسفی هانس گئورگ گادامر، تهران: کویر.
سروش، عبدالکریم (1386). علم چیست و فلسفه چیست؟، تهران: مؤسسة فرهنگی صراط.
صدرالدین شیرازی (1410 ق). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الاربعة، ج 5، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
عارفی، عباس (1382). «رئالیسم و گونه‌های آن»، مجلة ذهن، ش 14.
عارفی، عباس (1388). مطابقت صور ذهنی با خارج، پژوهشی دربارة رئالیسم معرفت‌شناختی و ارزش شناخت، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامی.
فولکیه، پل (1366). فلسفة عمومی یا مابعدالطبیعه، ترجمة یحیی مهدوی، تهران: دانشگاه تهران.
کوزنزهوی، دیوید (1371). حلقة انتقادی، ترجمة مراد فرهادپور، تهران: گیل.
محمدپور، احمد (1389). روش در روش، دربارة ساخت معرفت در علوم انسانی، تهران: جامعه‌شناسان.
مطهری، مرتضی (1377)، شرح منظومه، مجموعه آثار، تهران: صدرا.
 
Baghramian, Maria and Ingram, Attracta (2000). Pluralism, The Philosophy and Politics of Diversity, London: Routledge.
Baghramian, Maria (2005). Relativism, London: Routledge.
Barbour, Ian (1974). Myths, Models, and Paradigms, London: London Publishing.
Blaiki, Norman (1993). Approaches to Spcial Inquiry, London: Polity Press.
Bleicher, Josef (1980). Contemporary Hermeneutict, London: Routledge and Kegen Paul.
Connolly, William E. (2005). Pluralism, Duke University Press.
Corbetta, Piergiorgio (2003). Social Research, Theory, Methods, and Techniques, London: Sage Publications.
Denzin, N. K. and Lincoln, Y. S. (2005). The Sage Handbook of Qualitative Research, London: Sage Publications.
Gadamer, Hans Georg (1988). Truth and Method, G. Barden, J. Cumming, London: Sheed & Ward
Gage, N. L. (1989). The Paradigm Wars and Their Aftermath, A Historical Sketch of Research on Teaching Since 1989, Educational Researcher.
Gordin, Jean (1995). Sources of Hermeneutics, New York: State Univrsity of New York Press.