پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی فلسفه علم 2383-0722 2 4 2013 03 04 Khawrazmi the Theorician of Quadratic Equations خوارزمی نظریه‌‏‏پرداز معادلات درجه دوم 1 24 670 FA جعفر آقایانی چاوشی استادیار گروه فلسفة علم، دانشگاه صنعتی شریف Journal Article 2012 03 06 Mohammad ibn Musa Khawrazmi, one of the most famous mathematicians of Iran in the 9th century, invented a new science which is called today ‘algebra’. Thanks this science he could solve all the quadratic equations of his time. In fact, he developed a theory for systematically solving quadratic equations. In this theory, he distinguished firstly the five types of algebraic equations. Secondly, he gave the algorithms to solve these equations. Thirdly, he gave the geometrical proofs for these solutions. Indeed, Khawrazmi went beyond merely providing the sort of algebraic recipes found in Babylonian texts,by insisting in further adding geometrical proofs for algebraic facts. Khawrazmi's contribution and influence are tremendous .In 1140 Robert of Chester translated Khawrazmi's book into Latin as ‘Liber algebrae et almucabala’. When Khawrazmi's work became known in Europe through Latin translation his influence made indelible mark on the development of mathematics in the West especially in Italy. For example, Cardano, an italian mathematician, opened his ‘Ars magna’ with a brief historical passage in which he first traced his intellectual lineage from Khawrazmi through Fibonacci to Pacioli and then outlined the sixteenth century developments on the solution of the cubic equation. محمد بن موسی خوارزمی ریاضی‌دان بلندآوازة ایرانی در قرن سوم هجری علمی را برای نخستین‌بار صورت‌بندی و تدوین کرد که خود آن را «جبر و مقابله» نامید؛ علمی که تمام شرایط یک دانش واقعی را داشت، یعنی همان‌که ارو‏پاییان از آن به «ساینس» تعبیر می‏کنند. این ریاضی‌دان با استفاده از این دانش نو‏پا توانست همة‏ معادلات درجه دوم زمانش را حل و راه را برای حل معادلات درجة‏ بالاتر هموار کند. بر اساس الواح بابلی و آثار برجای‌مانده از محاسبه‌گران هندی در عهد باستان، مردمان بابل و هند به حل حالات خاصی از معادلات درجه دوم موفق شده بودند، اما آن‌ها راه حل‌های خود را فقط به صورت دستور ارائه کردند؛ یعنی این راه حل‌ها، که برای رفع نیازهای زندگی روزمرة آنان ارائه شده بودند و نه به منظور گسترش دانش ریاضی، فاقد براهین علمی بودند. ابتکار خوارزمی در آن است که وی نخست همة معادلات درجه دوم شناخته‌‌شدة زمانش را بررسی می‌کند؛ در مرحلة دوم روش حل هریک از آن‌ها را ارائه می‌دهد؛ سرانجام در مرحلة سوم، این روش‌ها را با کمک علم هندسه اثبات می‌کند؛ مؤلفه‌هایی که درمجموع علم جدیدی به نام «جبر» را تشکیل می‌دهند. این علم، که از طریق ترجمه‌های لاتینی کتاب خوارزمی در قرون وسطی به اروپا راه یافت، هم در قرون وسطی و هم در عصر رنسانس تحول بزرگی در علم ریاضیات را موجب شد، چنان‌که در قرن شانزدهم میلادی تارتاگلیا و کاردان، ریاضی‌دانان ایتالیایی که با ترجمة لاتینی جبر و مقابله، آشنا بودند روش این ریاضی‌دان ایرانی را برای حل معادلة درجه سوم تعمیم دادند و بدین‌ترتیب گام دیگری در گسترش ریاضیات برداشتند. در این مقاله کوشیده‏ایم چگونگی تکوین علم جبر را نشان دهیم و تأثیر آن را در اروپا بررسی کنیم.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی فلسفه علم 2383-0722 2 4 2013 03 04 Mathematical View in Heidegger’s Thought نگرش ریاضیاتی در اندیشة هایدگر 25 36 671 FA خشایار برومند دانشجوی دکتری فلسفة غرب، دانشگاه علامه طباطبائی غلامحسین مقدم حیدری استادیار گروه فلسفة علم، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 2011 12 12 Thinking about the relation between mathematical thinking and modern science is necessary for understanding the modern world. Martin Heidegger analyzes this subject from a unique perspective. In this essay, the concept of "mathematical" and its relation to mathematics and modern science is explained. The dangers of ascendancy of mathematical thinking are discussed; and finally, the differences between Heidegger’s views on mathematics and the prevalent philosophy of mathematics are considered. ارتباط میان نگرش ریاضیاتی و علم مدرن موضوعی تأمل‌برانگیز است که پرداختن به آن، نه‌تنها در فهم ما از معرفت ریاضی تأثیر می‌گذارد، که در دست‌یافتن به درکی مناسب از جهان مدرن نیز نقشی کلیدی ایفا می‌کند. مارتین هایدگر، این مسئله را از نظرگاهی منحصر‌به‌فرد تحلیل می‌کند. در این مقاله ابتدا خلاصه‌ای از تأملات هایدگر در باب ریاضیات و امر ریاضیاتی ارائه می‌شود سپس جایگاه تفکر ریاضیاتی در علم مدرن از نگاه هایدگر تحلیل می‌شود. نهایتاً خطر سلطة تفکر ریاضیاتی و راه نجات از خطر را در اندیشة هایدگر، مطرح می‌کنیم و به پاره‌ای از تفاوت‌های نحوة نگرش وی با تأمل در باب ریاضیات در فلسفة ریاضی متداول اشاره خواهیم کرد.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی فلسفه علم 2383-0722 2 4 2013 03 04 Reflecting on Kosso's ‘Realistic Realism’ تأملی بر «واقع‌گرایی واقع‌بینانة» پیتر کوزو 37 50 672 FA روزبه زارع دانشجوی دکتری فلسفة تطبیقی، دانشگاه قم Journal Article 2011 04 26 Realism and Anti-Realism debate is one of the philosophical problems that remain prominent during the history of human's thought. The discussion of this issue reaches to new and varied forms under the light of contemporary branches of philosophy especially second order philosophies. In philosophy of science, this debate is discussed in a narrow especial sense that entails some various discussions. In this article, Kosso's innovative thesis of "Realistic Realism" is described and criticized. بحث از واقع‌گرایی و پاد واقع‌گرایی از مباحث مهم فلسفی است که در طی تاریخ تفکر بشر، اهمیت خود را حفظ کرده است. بحث از این مسئله با پیدایش شاخه‌های جدید فلسفه، و به‌ویژه فلسفه‌های مضاف، اَشکال متفاوت و بدیعی به خود گرفته است. در حوزة فلسفة علم، بحث از واقع‌گرایی به سبک خاصی مطرح شده و مباحث گوناگونی را درپی داشته است. در این مقاله، نظریة ابتکاری پیتر کوزو با عنوان «واقع‌گرایی واقع‌‌بینانه» ابتدا با استناد به کتاب او طرح و در ادامه بررسی می‌شود.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی فلسفه علم 2383-0722 2 4 2013 03 04 Challenges of Theorization and Development in Iran’s Scientific Products چالش نظریه‌پردازی و علم‌افزایی در تولیدات علمی ایران 51 73 673 FA فؤاد صادقی دکترای مدیریت رسانه، دانشگاه تهران مریم جمشیدی دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات سیدعمار کلانتری کارشناس ارشد مدیریت سیستم و پژوهش، دانشگاه خاتم تهران Journal Article 2012 05 29 Nowadays, Thousands of English and Persian scientific articles are produced Annual and total of Journals and Depth research, are growing Tenfold than the past. So, is the Science growing such the total of articles and ISI in our country? In this article, being discussed with the Challenge to Common Criteria Journals of Research and Review gave no idea of the scientific Ideational method about the actual criteria scientific article. And finally, introduction and providing two criteria of the Benefit method and repeatability and Verification for the other researches along with the synergy of science and having new ideas as Fundamental standards of science as being an article. Also providing Procedures to produce scientific papers. هم اکنون سالانه ده‌ها هزار مقالة علمی به فارسی و انگلیسی در کشور تولید می‌شود و در مقایسه با دهة گذشته، میزان نشریات و مقالات علمی ـ پژوهشی چندین برابر شده است، اما آیا با همین نسبت میزان تولید واقعی علم در کشور رشد کرده است؟ در این مقاله با واکاویدن معیارهای رایج دربارة تولید علم مانند ISI و داوری در مجلات علمی ـ پژوهشی و نیز بررسی ایده‌پردازی‌های فاقد روش علمی، دربارة معیارهای واقعی علمی‌بودن یک مقاله بحث خواهیم کرد. درنهایت، دو معیار روش‌مند، قابلیت تکرار پژوهش و راستی‌آزمایی، برای دیگر محققان را در کنار ویژگی علم‌افزایی و دارابودن ایدة نوین، به منزلة معیارهای اصلی علمی‌بودن یک مقاله، معرفی خواهیم کرد و سرانجام رویه‌ای برای تولید مقالات علمی ارائه خواهیم داد.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی فلسفه علم 2383-0722 2 4 2013 03 04 Considering Historical and Philosophical Evidences of Michael Polanyi’s Influence on Thomas Kuhn بررسی شواهد تاریخی و فلسفی حاکی از تأثیر مایکل پولانی بر تامس کوهن 75 96 674 FA مرتضی صداقت آهنگری حسین‌زاده استادیار گروه فلسفة علم، دانشگاه صنعتی امیرکبیر مریم سادات جوادیون اصفهانی دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفة علم، دانشگاه صنعتی امیرکبیر Journal Article 2012 10 27 Usually The Structure of Scientific Revolution is known as a turning point in the philosophy of science. However, rather than Kuhn, there have been other philosophers who have tried to shed light on infirmity points of empirical philosophies, some of them have even tried to suggest alternative solutions. Michael Polanyi is one of these latter philosophers who, just before the publication of The Structure, has brought ideas so similar to those of Kuhn's, in his philosophical works especially in his Personal Knowledge. These similarities are so much that Kuhn has even been accused to plagiarism on Polanyi's opinions. In this paper, we are going to take this case into consideration by studying certain historical evidences which imply such an influence; comparing the original texts of their books; and finally, bringing what others have said in this regard. On the other hand, such a consideration can provide us an opportunity to know Polanyi better, especially his metaphysics which is radically different from Kuhn’s. کتاب ساختار انقلاب‌های علمی کوهن را معمولاً نقطة عطفی در فلسفة علم به‌شمار می‌آورند. با این حال، به جز کوهن، فلاسفة دیگری نیز در روشن‌تر‌شدن نقاط ضعف فلسفه‌های تجربه‌گرایانه مؤثر بوده‌اند و درصدد ارائة راهکارهایی بدیل نیز برآمده‌اند. مایکل پولانی از همین فلاسفه‌ای است که اندکی پیش از انتشار کتاب ساختار در مکتوبات فلسفی‌اش، به‌ویژه در کتاب معرفت شخصی، ایده‌هایی بسیار شبیه به ایده‌های کوهن در ساختار را مطرح کرد. این شباهت چنان زیاد است که بعضی کوهن را متهم به سرقت از آرای پولانی کرده‌اند. بنابراین می‌توان، با بررسی شواهد تاریخی حاکی از این تأثیر، بررسی متن اصلی کتاب‌های آن دو، و نیز توصیفاتی که دیگران دربارة نسبت بین آن‌ها بیان کرده‌اند، به روشن‌ترشدن این موضوع کمک فراوانی کرد. افزون بر این، می‌توان با بعضی از اندیشه‌های پولانی که جهان‌بینی بسیار متفاوتی با کوهن دارد نیز آشنا شد.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی فلسفه علم 2383-0722 2 4 2013 03 04 Unpredictability of the Fate of Accelerating Universe پیش‌بینی‌‌ناپذیری سرنوشت جهان تندشونده 97 116 675 FA محمود مختاری دکترای فلسفة علم و فنّاوری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مهدی گلشنی استاد فیزیک و رئیس گروه فلسفة علم، دانشگاه صنعتی شریف صمد خاکشورنیا دانشیار پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، سازمان انرژی اتمی Journal Article 2012 07 15 The acceleration of the universe has been confirmed through various cosmological observations since 1998. Nevertheless, there are many models proposed to explain this acceleration and there is no broad agreement on the fact. A concordance model titled “ΛCMD” suggests that the energy of the vacuum space, with a negative pressure, is the origin of the universe acceleration. However the nature of this energy is unknown, and so it is called “Dark Energy”, and we have only a phenomenological equation of state (EOS) for it. The cosmologist Lawrence M. Krauss’ thesis, based on a specific value of EOS parameter, predicts a static universe of our local supercluster surrounded by a void, in the future. According to Krauss, the late time intelligentswill not have any access to the pillars of the modern cosmology, and so the “End of Cosmology” will be expected. This paper surveys Krauss’ thesis and examinesits assumptions and consequences. An unavoidable uncertainty in the prediction of the fate of accelerating universe is vindicated. شتاب مثبت انبساط جهان، که در 1998 کشف شد، منجر به یک محدودیت یا افق مشاهدتی موسوم به افق رویداد کیهان‌شناختی ‌می‌شود. به طوری که، مشاهده‌پذیرهای کیهانی در حال خروج تدریجی از افق علّی ما هستند. لارنس کراس، کیهان‌شناس امریکایی، پیش‌بینی می‌کند که کیهان‌شناسان در آیندة دور، بر اساس شواهد آن زمان، معتقد به نظریة جهان استاتیک خواهند شد. در این مقاله با بررسی پیش‌فرض‌های کراس نشان داده می‌شود که پیش‌بینی وی عدم قطعیت بالایی دارد، ضمن این‌که مردود یا مقبول‌بودن یک نظریة علمی در هر زمان، بر اساس شواهد تجربی در دسترس در همان زمان قابل بررسی است و لذا ادعای کراس، قابل مناقشه است. همچنین در این مقاله از این ادعا دفاع می‌شود که جهانِ تندشونده، در عین این‌که تحولی موجبیتی دارد، در چهارچوب کیهان‌شناسی مدرن سرنوشتی پیش‌بینی‌ناپذیر دارد، زیرا انرژی تاریک، که عمدتاً مسئول تندشوندگی جهان درنظر گرفته می‌شود، ماهیتی نامعلوم دارد و توصیف آن صرفاً بر اساس یک رابطة پدیدارشناختی موقتی صورت می‌گیرد.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی فلسفه علم 2383-0722 2 4 2013 03 04 Ali Shariati and Positivism علی شریعتی و پوزیتیویسم 117 146 676 FA سیدجواد میری دانشیار پژوهشکدة علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی علی علی‌اصغری صدری کارشناس ارشد فلسفة علم، دانشگاه صنعتی شریف Journal Article 2012 09 11 In this essay, positivism is briefly introduced. Furthermore, Shariati’s opinion about positivists’ thought is expressed. In the first part, similarities between Shariati and positivism are probed. These similarities include scientific method, objectivity of natural science, accuracy and credibility of natural science and relying on it, utilization of natural science methods in human science and distinguishing between identification and judgement. In the second part, differences between Shariati and positivism are probed.These differences include role of culture in science, critisizing scientific abstinence and the idea of “science for science”, efffect of individual and society on science (subjectivism), the difference between natural science and human science in accuracy and credibility, critisizing scientism, necessity of philosophy and metaphysics (refutation of empricism) and science need to identify human correctly. At the end, we conclude that Shariati is not compeletly a positivist and also is not compeletly against positivists. در این نوشته ضمن معرفی اجمالی پوزیتیویسم، آرای شریعتی پیرامون مؤلفه‌های فکری پوزیتیویست‌ها را شرح می‌‌دهیم؛ در بخش اول اشتراکات فکری شریعتی و پوزیتیویسم بررسی می‌شود که شامل روش علم، آفاقیت علوم طبیعی، دقت و اعتبار علوم طبیعی و اتکای به آن، به‌کاربردن روش علوم طبیعی در علوم انسانی، و تفکیک بین مرحلة شناخت و ارزیابی است. در بخش دوم اختلافات فکری شریعتی و پوزیتیویسم شرح داده می‌شود که شامل تأثیر فرهنگ در علم، نقد تقوای علمی و «علم برای علم»، تأثیر فرد و جامعه در علم (انفسی‌گری)، تفاوت علوم طبیعی و علوم انسانی در دقت و اعتبار، نقد ساینتیسم، نیاز به فلسفه و متافیزیک (رد تجربه‌گرایی)، و نیاز علم به شناخت واقعی انسان است. درنهایت در سنجش ارتباط شریعتی و پوزیتیویسم، روشن خواهد شد که نگاه شریعتی به علم نه کاملاً پوزیتیویستی است و نه فارغ از این اندیشه است.