0 ناتوانی مدل استیفنز در محدودکردن استدلال «احتیاط بهتر از پشیمانی است Stephens’ Model inability to Limiting ‘Better Safe than Sorry’ Argument http://philosophy.ihcs.ac.ir/article_1979.html 0 برخی فیلسوفان بر این باورند که اصل انتخاب طبیعی اعتمادپذیری فرایندهای باورسازی را تضمین می‌کند. طبق این دیدگاه، آن دسته از فرایندهای باورسازی که بیش‌تر باورهای صادق تولید می‌کنند تا باورهای کاذب، برای تولید مثل و بقای موجود زنده سودمندند و از این ‌رو انتخاب طبیعی آن‌ها را حفظ می‌کند. استفن استیچ در استدلالی که به «احتیاط بهتر از پشیمانی است» مشهور است این رویکرد را وامی‌زند. او نشان می‌دهد که انتخاب طبیعی دلیل کافی برای اعتمادپذیری فرایندهای باورسازی نیست. از سوی دیگر، کریستفر اِل. استیفنز با ارائة مدلی، وضعیت‌هایی را مشخص می‌کند که در آن‌ها انتخاب طبیعی از باورهای صادق حمایت می‌کند. او معتقد است که این مدل استدلال استیچ را محدود می‌کند. در این نوشتار نشان می‌دهیم که مدل استیفنز نمی‌تواند استدلال «احتیاط بهتر از پشیمانی است» را محدود کند و اساساً تأثیری در مناقشة میان موافقان و مخالفان تبیینِ مبتنی بر نظریة تطور برای اعتمادپذیری فرایندهای باورسازی ندارد. 1 Some philosophers believe that natural selection guarantees the reliability of belief formation processes. From their point of view, belief formation processes that lead to true beliefs more than false ones are useful for organism reproduction and survival, and so are saved by natural selection. However, Stephen Stich’s argument, called “better safe than sorry”, shows that natural selection is not sufficient for the reliability of belief formation processes. Criticizing this argument, Cristopher L. Stephen has proposed a model that identifies situations in which natural selection supports true beliefs. He claims that the model limits Stich’s argument scope. In this article we argue that Stephens’ model is unable to limit Stich’s argument scope and has no essential determining role in the challenge of evolutionary based explanation between opponents and proponents for the reliability of belief formation processes. 1 20 سیدمحمدمهدی اعتمادالاسلامی بختیاری Seyyed Mohammad Mahdi Eatemad al-Eslami Bakhtiari دانشجوی دکترای فلسفه علم گروه فلسفه علم دانشگاه شریف Iran eatemad.sharif@gmail.com میرسعید موسوی کریمی Mirsaeid Mousavi Karimi دانشیار گروه فلسفه دانشگاه مفید قم Iran mmkarimi@sharif.edu Stephens’ model Evolution Natural Selection Better Safe than Sorry Reliability Belief Formation Processes Boulter, S. J. (2007). ‘The ‘Evolutionary Argument’ and the Metaphilosophy of Commonsense’, Biology and Philosophy, Vol. 22, No. 3.##Carruthers, P. (1992). Human Knowledge and Human Nature, New York: Oxford University Press.##De Smedt, J. and H. De Cruz (2010). ‘Evolved Cognitive Biases and the Epistemic Status of Science’, in Epistemology and Philosophy of Mind at the Crossroads, Institute of Philosophy, University of Leuven: Fourth Conference of the Dutch-Flemish Association for Analytic Philosophy (VAF IV), January 20–22, 2010.##Dennett, D. (1987). The Intentional Stance, Cambridge, MA, MIT Press.##Fodor, J. A. (1981). ‘Three Cheers for Propositional Attitudes’, in Representations, Cambridge, MA, MIT Press.##Godfrey-Smith, P. (1991). ‘Signal, decision, action’, Journal of Philosophy, 88.##Goldman, A. H. (1990). ‘Natural Selection, Justification, and Inference to the Best Explanation’, In N. Rescher (ed.), Evolution, Cognition, and Realism: Studies in Evolutionary Epistemology, CPS Series in Philosophy of Science, Lanham, MD: University Press of America.##McKay, R. T. and D. C. Dennett (2010). ‘The evolution of misbelieve’, Behavioral and Brain, Sciences, 32.##Pinker, S. (2005). ‘So how does the mind work?’, Mind and Language, 20.##Quine, W. (1969). Ontological Relativity and Other Essays, New York: Columbia University Press.##Stephens, C. L. (2001). ‘When is it Selectively Advantageous to Have True Beliefs? Sandwiching the Better Safe than Sorry Argument’, Philosophical Studies Vol. 105, No. 2.##Stich, S. P. (1990). The Fragmentation of Reason: Preface to a Pragmatic Theory of Cognitive Evaluation, Cambridge, MA: MIT Press.##

0 عقلانیت هدف-وسیله، چارچوبی برای عقلانیت علم Means-Ends Rationality, a Framework for Rationality of Science; a Review of Laudan's Theories of Scientific Rationality http://philosophy.ihcs.ac.ir/article_1981.html 0 مسئلة عقلانیت علم، نیازمند بستری برای طرح چیستی عقلانیت است تا در چهارچوب مفهومی از عقلانیت، بتوان چگونگی عقلانیت ماجرای علم را به تصویر کشید. نگارنده در این مقاله تلاش می‌کند تا با استفاده از مفهوم عقلانیت هدف ـ وسیله نشان دهد که چگونه می‌توان چنین بستری را فراهم آورد. برای این کار می‌بایست علم را به‌ عنوان یک فرایند در نظر بگیریم که در آن با مفروض گرفتن اهدافی، می‌توان عقلانیت دست‌یابی به این اهداف را به‌ واسطة مفهوم عقلانیت هدف ـ وسیله توجیه کرد. عقلانیت هدف ـ وسیله نیز به‌ نوبة خود قابل ‌تقسیم به دو گونة عقلانیت ابزاری و کل‌گرایانه است و ما نشان می‌دهیم که برگرفتن مفهوم عقلانیت کل‌‌گرایانه برای داشتن یک مدل عقلانیت کارآمد برای علم ضروری است. در ادامه و به منظور ارائة یک نمونه پیاده‌سازی برای چهارچوب ارائه‌شده، مدل‌های عقلانیت علم لری لاودن را با استفاده از چهارچوب مفهومی عقلانیت ابزاری و کل‌گرایانه مورد بازسازی قرار می‌دهیم تا توانایی مفهومی عقلانیت هدف ـ وسیله و نیز رشد و ترقی مدل‌های مذکور در گذر از گونه‌های این نوع عقلانیت را نشان دهیم. 1 The problem of the rationality of science needs a framework to outline what rationality is and how it can be placed in scientific adventure. In this paper, I will try to show how we can provide such a (meta-level) framework using the notion of means-ends rationality. For doing so, we have to see science as a process in which there are given aims, and the rationality of achieving such aims could be justified in the light of the notion of means-ends rationality. This notion also is divided into two forms: instrumental rationality and holistic rationality. Here it will become clear that choosing a holistic notion of rationality is essential for having a sustainable account of scientific rationality. In the meantime, to propose a concrete example of the implementation of this framework, I do reconstruct Laudan’s models of scientific rationality using the conceptual frameworks of instrumental and holistic rationality. This will illustrate how his models grow through these two notions of rationality, and also how much the conceptual framework of means-ends rationality is capable to explain it. 21 37 امین ربیع نیا Amin Rabinia کارشناس ارشد فلسفه علم، دانشگاه صنعتی امیرکبیر Iran amin.rabinia@gmail.com means-ends rationality rationality of science instrumental rationality Larry Laudan Feyerabend, Paul (1999). Knowledge, Science, and Relativism: 1960-1980, Cambridge University Press.##Foley, Richard (1987). The Theory of Epistemic Rationality, Harvard University Press.##Hempel, Carl (2001). The Philosophy of Carl G. Hempel: Studies in Science, Explanation, and Rationality, Oxford University Press.##Laudan, Larry (1977). Progress and its Problems: Toward a Theory of Scientific Growth, University of California Press.##Laudan, Larry (1984). Science and Values: The Aims of Science and Their Role in Scientific Debate, University of California Press.##Laudan, Larry (1990a). ‘Normative naturalism’, Philosophy of Science, Vol. 57, No. 1.##Laudan, Larry (1990b). ‘Aim-less Epistemology?’, Studies in History and Philosophy of Science. Part A, Vol. 21, No. 2.##Nickerson, Raymond (2008). Aspects of Rationality: reflections on what it means to be rational and whether we are. New York: Psychology Press.##Niiniluoto, Ilkka (2014). ‘Scientific progress as increasing verisimilitude’, Studies in History and Philosophy of Science, 46.##Plantinga, Alvin (1993). Warrant: The Current Debate, Oxford University Press.##Rowbottom, Darrell P. (2014). ‘Aimless science’, Synthese, Vol. 191, No. 6.##Sankey, Howard (2012). ‘Scepticism, relativism and the argument from the criterion’, Studies in History and Philosophy of Science, Part A, Vol. 43, No. 1.##Sankey, Howard (2014a). ‘On Relativism and Pluralism: Response to Steven Bland’. Studies in History and Philosophy of Science, Part A, Vol. 47.##Sankey, Howard (2014b). ‘Relativism, Particularism and Reflective Equilibrium’, Journal for General Philosophy of Science / Zeitschrift für Allgemeine Wissenschaftstheorie, Vol. 45, No. 2.##Siegel, Harvey (1985). ‘What is the question concerning the rationality of science?’, Philosophy of Science, Vol. 52, No. 4.##Stenmark, Mikael (1995). Rationality in Science, Religion and Everyday Life, University of Notre Dame Press.##

0 نظریۀ بازی‌های تکاملی و ارزیابی مجدد از ایدۀ«پیشرفت در نظریۀ بازی‏ها»؛ بررسی از منظر روش‏شناسی علم اقتصاد Evolutionary Game Theory and Re-examination of the Idea of ‘Progress in Game Theory’; From the Methodology of Economics perspective http://philosophy.ihcs.ac.ir/article_1982.html 0 به‌نظر می‌رسد پیدایش نظریة بازی‌های تکاملی و گسترش بهره‌گیری از آن بیان‌کنندة گونه‌ای تغییر در ابزارهای مورد استفادة متخصصان نظریة بازی‌ها و اقتصاددانان باشد؛ چه آن‌که برخی به این نظریه در برابر نظریة بازی‌های کلاسیک به‌عنوان نوعی پیش‌رفت می‌نگرند. این مقاله در پی آن است که نخست تفاوت‌های مبنایی مطرح میان نظریة بازی‌های کلاسیک و نظریة بازی‌های تکاملی را به تصویر بکشاند و دوم این‌که به این پرسش پاسخ دهد که «آیا نظریة بازی‌های تکاملی را می‌توان نوعی پیش‌رفت در برابر با نظریة بازی‌های کلاسیک تلقی کرد؟» این پژوهش بر پایة رویکرد نظری و با تمرکز بر برخی آثار موجود در حوزة فلسفة علم اقتصاد، روش‌شناسیِ علمِ اقتصاد، تاریخ نظریة بازی‌ها و فلسفة علم صورت گرفته است. نتیجة مقاله قابل‌ تفکیک به دو ایدة به هم مرتبط است؛ نخست آن‌که پیدایش نظریة بازی‌های تکاملی و تداوم بهره‌گیری از آن در پژوهش‌های اقتصادی، در چهارچوب رویکردهای خوش‌تعریف فلسفة علم قابل ‌تحلیل نیست؛ ثانیاً، به‌نظر می‌آید تبیین‌های فایرابند و مک‌لاسکی در این موضوع از «روایی» بهتری برخوردار باشد. 1 It seems that emergence of evolutionary game theory and the spread of its popularity and utilization, indicates a change in tools of game theory which used by game theorists and economists; insomuch as some considers this theory as a progress in the classical game theory. This article, first, seeks to outline the essential differences between classical game theory and evolutionary game theory. Secondly, we raise the question that ‘whether the evolutionary game theory can be seen as a kind of progress on the classical game theory?’ This inquiry is based on a theoretical approach and focuses on some studies in the philosophy of economics, methodology of economics, history of game theory and philosophy of science. The conclusion of this paper can be elaborated in two related ideas. First, the emergence of evolutionary game theory and its continued use in economics cannot be analyzed in the framework of well-ordered approaches in the philosophy of science. Second, it seems that Feyerabend and McCloskey’s explanations on this subject gain better ‘validity’. 39 63 Philosophy of Economics Methodology of Economics Evolutionary Game Theory Game Theory Equilibrium Selection Paul Feyerabend آگاسی، جوزف (1392). «فلسفة علم امروز»، در ا. ج. شنکر (ویراستار)، فلسفة علم، منطق و ریاضیات در قرن بیستم، ترجمة ابوالفضل حقیری، تهران: حکمت.##داو، شیلا (1388). کنکاشی در روش شناسی اقتصادی، ترجمة دکتر محمود متوسلی و علی رستمیان، تهران: جهاد دانشگاهی.##زیباکلام، سعید (1386). «روش علمی نیوتن در علم‌الابصار»، پژوهش‌های فلسفی ـ کلامی، 9 (2).##شومپیتر، جوزف (1375). تاریخ تحلیل اقتصادی از آغاز تا سدة هجده، ترجمة فریدون فاطمی، تهران: مرکز.##عبدلی، قهرمان (1392). نظریة بازی‌ها و کاربردهای آن؛ بازی‌های اطلاعات ناقص، تکاملی و هم‌کارانه، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.##عربی، سیدهادی، محمدجواد رضائی و مهدی موحدی بکنظر (1392). «نظریة “اخلاق هنجاری” و دلالت‌های آن در سیاست‌گذاری اقتصادی؛ درس‌هایی برای اقتصاد اسلامی»، معرفت اقتصاد اسلامی، 4 (2).##کوهن، تامس (1389). ساختار انقلاب‌های علمی، ترجمة سعید زیباکلام، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.##گلاس، ج. و و. جانسون (1373). علم اقتصاد؛ پیش‌رفت، رکود یا انحطاط، ترجمة محسن غلامی رنانی، اصفهان: فلاحت ایران.##متوسلی، محمود و علی رستمیان (1388). «ریطوریقای علم اقتصاد در نگاه مک‌لاسکی: آنارشیسم روش‌شناختی یا پلورالیسم روش‌شناختی»، مجلة تحقیقات اقتصادی، 44 (3).##ناجی، سعید (1388). «نقدی بر روش‌شناسی برنامه‌های پژوهشی لاکاتوش»، متافیزیک، 1 و 2.##نعمتی، محمد (1392). «تحلیل عدالت بین نسلی رالز و تبیین آن از منظر اقتصاد اسلامی»، رسالة دکتری، دانشکدة اقتصاد دانشگاه تهران.##Argyrous, G. (1992). ‘Kuhn's Paradigms and Neoclassical Economics’, Economics and Philosophy, 8 (02).##Aumann, R. J. (1997). ‘Rationality and Bounded Rationality’, Games and Economic Behavior, 21 (1).##Aydinonat, N. E. (2001). An interview with Thomas C. Schelling: Interpretation of game theory and the checkerboard model, University of Maryland.##Backhouse, R. E. (1991). ‘The neo-Walrasian research program in macroeconomics’, in N. de Marchi and M. Blaug (eds.), Appraising economic theories, Studies in the methodology of research programs, Aldershot: Elgar.##Bennett, W. (1971). ‘Conflict rhetoric and game theory: An extrapolation and example’, Southern Speech Communication Journal, 37 (1).##Björnerstedt, J. and J. W. Weibull (1994). Nash equilibrium and evolution by imitation, Stockholm.##Boylan, T. A. and P. F. O'Gorman (1995). Beyond rhetoric and realism in economics, Towards a reformulation of economic methodology, London, New York: Routledge.##Caldwell, B. ([1982] 1994). Beyond positivism, Economic methodology in the twentieth century, Rev. ed., London, New York: Routledge.##Chwe, M. S. Y. (2001). Rational ritual, Princeton (N.J.), Oxford: Princeton University Press.##Cross, R. (1982). ‘The Duhem-Quine Thesis, Lakatos and the Appraisal of Theories in Macroeconomics’, The Economic Journal, 92 (366).##Dobson, J. (1994). ‘Theory of the Firm’, Economics and Philosophy, 10 (01).##Dow, S. C. (1981). ‘Weintraub and Wiles: the methodological basis of policy conflict’, Journal of Post Keynesian Economics, 3 (3).##Drakopoulos, S. A. and Karayiannis, A. D. (2005). ‘A Review of Kuhnian and Lakatosian “Explanations” in Economics’, History of Economic Ideas, XIII (2).##Feyerabend, P. ([1975] 1993). Against method, London: Verso.##Fisher, R. M. (1986). The logic of economic discovery, Neoclassical economics and the marginal revolution, Washington Square, N.Y.: New York University Press.##Fudenberg, D. and J. Tirole (1991). Game theory, Cambridge, Mass: MIT Press.##Fulton, G. (1984). ‘Research Programmes in Economics’, History of Political Economy, 16 (2).##Glass, J. C. and W. Johnson (1988). ‘Metaphysics, MSRP and Economics’, The British Journal for the Philosophy of Science, 39 (3).##Gordon, D. F. (1965). ‘The Role of the History of Economic Thought in the Understanding of Modern Economic Theory’, The American Economic Review, 55 (1/2).##Guala, F. (2006). ‘Has Game Theory Been Refuted?’, The Journal of Philosophy,103 (5).##Hands, D. W. (2008). ‘Popper and Lakatos in Economic Methodology’, in D. M. Hausman (ed), The philosophy of economics: An anthology, edited by Daniel M. Hausman, 3rd ed, Cambridge: Cambridge University Press.##Hausman, D. M. (1989). ‘Economic Methodology in a Nutshell’, The Journal of Economic Perspectives, 3 (2).##Johnson, L. E. (1983). ‘Economic Paradigms: A Missing Dimension’, Journal of economic issues, 17 (4).##Kuhn, H. W., Harsanyi, J. C., Selten, R., Weibull, J. W., van Damme, E., Nash, J. F. and Hammerstein, P. (1996). ‘The Work of John Nash in Game Theory’, Journal of Economic Theory, 69.##Langlois, R. N. (1982). ‘Austrian Economics as Affirmative Science: Comment on Rizzo’, in I. M. Kirzner (ed.), Method, process, and Austrian economics, Essays in honor of Ludwig von Mises, Lexington Mass: Lexington Books.##McCloskey, D. N. (1983). ‘The Rhetoric of Economics’, Journal of Economic Literature, 21 (2).##McCloskey, D. N. (1998). The rhetoric of economics, Madison, Wis., London: University of Wisconsin Press.##McGovern, S. (1994). ‘A Lakatosian Approach to Changes in International Trade Theory’, History of Political Economy, 26 (3).##Miller, E. S. (1993). ‘The economic imagination and public policy: orthodoxy discovers the corporation’, Journal of economic issues.##Nash, J. (1950). Non-cooperative Games, Ph.D. thesis.##Nash, J. (1951). ‘Non-Cooperative Games’, Annals of Mathematics, 54 (2).##

0 از رئالیسم علمی لاتور تا رئالیسم انتقادی باسکار From Scientific Realism of Latour to Bhaskar’s Critical Realism http://philosophy.ihcs.ac.ir/article_1983.html 0 رئالیسم از مفاهیم مناقشه‌برانگیزی است که همواره از دغدغه‌های صاحب‌نظران حوزة فلسفة علم و همین‌طور جامعه‌شناسان معرفت علمی است. هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی مفهوم رئالیسم انتقادی باسکار و واقع‌گرایی لاتور از دو رویکرد متفاوت است. باسکار معتقد است که بیش‌تر «آن‌چه که هست» وجود دارد تا «آن‌چه که شناخته می‌شود»، بیش‌تر نیرو وجود دارد تا کاربرد و استعمال نیرو. در مقابل، لاتور با روی آوردن به برساخت‌گرایی، به ساخت واقعیت در فرایند فعالیت علمی تأکید می‌ورزد. در این مقاله، ادعای اصلی لاتور و باسکار به‌تفصیل بیان خواهد شد و ضمن بررسی تطبیقی افکار آن دو، وجوه اتفاق ‌نظر و اختلاف آن‌ها تشریح خواهد شد. 1 As a controversial notion, realism has always been a major concern of philosophers of science and experts in the field of sociology of scientific knowledge. The main aim of this article is to review and study the two different approaches of Bhaskar’s concept of critical realism and Latour's realism. Bhaskar argues that there is more ‘what is there’ than ’what is known’; there is more power to the use than application of power. Appealing Constructivism, Latour, in the opposite side, emphasizes making scientific facts thorough the process of scientific activity. In this paper, Latour and Bhaskar's main claims are illustrated in details, and also through a comparative study of their ideas, congruent and different aspects of their thoughts will be described. 65 80 مهناز فرهمند Mahnaz Farahmand استادیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه یزد Iran farahmandm@yazd.ac.ir critical realism Bhaskar Latour realism construction structure Network actor اسدپور، فروغ (1390). رئالیسم انتقادی، نشر آلترناتیو.##اسمیت، پیتر گادفری (1392). درآمدی بر فلسفة علم، ترجمة نواب مقربی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##باسکار، روی (1390). «سه سنت در فلسفة علم»، ترجمة رضا حوزوی، ماه‌نامة علمی ـ تخصصی اطلاعات حکمت و معرفت، ش 1.##بنتون، تد و یان کرایب (1391). فلسفة علوم اجتماعی، ترجمة شهناز مسمی‌پرست، تهران: آگه.##بوردیو، پیر (1386). علم و تأمل‌پذیری، نرجمة یحیی امامی، تهران: چاپ غزال.##فتوتیان، حسن و حسن عبدی (1391). «بررسی رابطة انسان‌شناسی و روش‌شناسی در پارادایم‌های اثبات‌گرایی و رئالیسم انتقادی»، معرفت فرهنگی اجتماعی، س 3، ش 3 (پیاپی یازدهم).##قائمی‌نیا، علیرضا (1382). «دو نوع رئالیسم: خام و انتقادی»، ذهن، ش 14.##قاضی طباطبایی، محمود و ابوعلی ودادهیر (1386). «جامعه‌شناسی علم فناوری»، نامة علوم اجتماعی، ش 11.##لیر، اندرو (1382). «واقع‌گرایی انتقادی»، فصل‌نامة تخصصی ذهن، ترجمة یارعلی کردفیروزجانی، ش 14.##موبیوس، اشتفان (1390). «نظریه‌سازان پسامدرن جامعه‌شناسی در فرانسه»، ترجمة کرامت‌اله راسخ، مجلة جامعه‌شناسی ایران، 12 (4).##مولکی، مایکل (1389). جامعه‌شناسی معرفت علمی، ترجمة حسین کچوئیان، تهران: نشر نی.##ویکگرن، ماریان (1391). واقع‌گرایی انتقادی به‌‌عنوان یک فلسفه و نظریة اجتماعی در علم اطلاع‌رسانی، ترجمة نجلا حریری، اطلاعات، ارتباطات و دانش‌شناسی، س 15، ش 12.##Bergin, M. et.al (2008). ‘Critical realism’, Journal Compilation, N. 9.##Bhaskar, R. ([1979] 1998). The Possibility of Naturalism, London: Routledge.##Bhaskar, R. (1978). A Realist Theory of Science, Hassocks: Harvester Press.##Bhaskar, R. (1989). Reclaiming Reality: A Critical Introduction to Contemporary Philosophy, London: Verso.##Elder-Vass, Dave (2008). ‘Searching for realism, structure and agency in Actor Network Theory’, The British Journal of Sociology, Vol. 59, Issue 3.##Gad, Christoper and Casper Bruun Jensen (2010). ‘On the Consequences of Post- Science, ANT’, Technology, and Human Values, Vol. 35, No. 1.##Latour, B. (1996). Aramis: or the Love of Technology, Cambridge, Mass.; London: Harvard University Press.##Latour, B. (2005). Reassembling the Social, Oxford: Oxford University Press.##Law, J. (2004). After Method: Mess in Social Science Research, London: Routledge.##Mützel, Sophie (2009). ‘Networks as Culturally Constituted Processes’, Current Sociology, Vol. 57, No. 6.##Sismondo, S. (2010). An Introduction to Science and Technology Studies, Wiley- Blackwell.##

0 تبیین به‌منزلة فرایندی وحدت‏بخش Explanation as Unification http://philosophy.ihcs.ac.ir/article_1984.html 0 رایج‏ترین نظریه‏ای که آغازگر بحث تبیین در قرن بیستم است، نظریة قانون فراگیر تبیین، شامل دو الگوی قیاسی ـ قانونی و استقرایی ـ آماری است. کارل همپل بیان دقیقی از ایدة تبیین علمی را، که توسط هیوم و میل صورت‌بندی مبهمی داشت، به تصویر می‏کشد. نقدهای جدی که در نیمة دوم قرن بیستم در خصوص این نظریه مطرح شد راه را برای نظریه‏های دیگر گشود. الگوی وحدت‏بخشی تبیین که طرح اولیة آن از سوی مایکل فریدمن مطرح شد و به دست فیلیپ کیچر بسط یافت، از مهم‏ترین این الگوهاست. بنا بر رویکرد کیچر، علم فهم ما نسبت به جهان را به کمک وحدت‏ بخشیدن پدیده‏های گوناگون افزایش می‏دهد. وحدت‏بخشی در چهارچوب معرفت علمی، با به حداقل رساندن شمار الگوهای استنتاج و به حداکثر رساندن شمار نتایج تولیدشده به‏دست می‏آید. در این جستار با شرح و بازسازی الگوی وحدت‏بخشی تبیین، نشان خواهیم داد این الگو برخی از مشکلات سنتی مدل قانون فراگیر را حل می‏کند. 1 رایج‏ترین نظریه‏ای که آغازگر بحث تبیین در قرن بیستم است، نظریه‏ی قانون فراگیر تبیین، شامل دو الگوی قیاسی- قانونی و استقرایی- آماری است. کارل همپل بیان دقیقی از ایده‏ی تبیین علمی را که توسط هیوم و میل صورتبندی مبهمی داشت، به تصویر می‏کشد. نقدهای جدی که در نیمه‏ی دوم قرن بیستم درخصوص این نظریه مطرح شد، راه را برای نظریه‏های دیگر گشود. الگوی وحدت‏بخشی تبیین که طرح اولیه‏ی آن توسط مایکل فریدمن مطرح و توسط فیلیپ کیچر توسعه یافت، از مهم‏ترین این الگوهاست. بنابر رویکرد کیچر علم، فهم ما نسبت به جهان را به کمک وحدت‏ بخشیدن پدیده‏های مختلف افزایش می‏دهد. وحدت‏بخشی در چارچوب معرفت علمی، با به حداقل رساندن شمار الگوهای استنتاج و به حداکثر ارتقا دادن شمار نتایج تولید شده، به‏دست می‏آید. در این جستار با شرح و بازسازی الگوی وحدت‏بخشی تبیین، نشان خواهیم داد این الگو برخی از مشکلات سنتی مدل قانون فراگیر را حل می‏کند. کلید واژه‏ها : تبیین علمی، مدل قانون فراگیر، الگوهای استدلال، وحدت‏بخشی، قدرت تبیینی 81 96 مریم قاسمی نراقی Maryam Ghasemi Naraghi دانشجوی دکتری فلسفه علم، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران Iran maryam.ghasemi@gmail.com Scientific explanation covering law model argument patterns unification explanatory power شیخ‏رضایی، حسین و امیراحسان کرباسی‏زاده (1391). آشنایی با فلسفة علم، تهران: هرمس.##لازی، جان (1385). درآمدی تاریخی به فلسفة علم، ترجمة علی پایا، تهران: سمت.##لیدیمن، جیمز (1390). فلسفة علم، ترجمة حسین کرمی، تهران: حکمت.##Barnes, Eric (1992). ‘Explanatory Unification and Scientific Understanding’, The Philosophy of Science Association, Vol. 1.##Kitcher, Philip (1981). ‘Explanatory Unification’, Philosophy of science, Vol. 48, No. 4.##Kitcher, Philip (1989). ‘Explanatory Unification and the Causal Structure of the World’, in Scientific Explanation, P. Kitcher and W.e. Salmon (eds.), Minneapolis: University of Minnesota Press.##Kitcher, Philip (2001). Science, Truth, and Democracy, Oxford University Press.##ب: لاتین##- Barnes, Eric. 1992. Explanatory Unification and Scientific Understanding, The Philosophy of Science Association, Volume one, pp. 3-12##- Kitcher, Philip. 1981. Explanatory Unification, Philosophy of science, Volume 48, No. 4. (Dec., 1981), pp. 507-531##- Kitcher, Philip. 1989. Explanatory Unification and the Causal Structure of the World.##- Kitcher, Philip. 2001. Science, Truth, and Democracy.##

0 بررسی امکان مفهوم ماند در فیزیک ارسطویی A study on the possibility of inertia in Aristotelian physics http://philosophy.ihcs.ac.ir/article_1985.html 0 واکاوی مفهوم ماند به‌عنوان قانون اول حرکت در فیزیک کلاسیک که تبیین حرکت بر اساس آن استوارشده و هم‌چنین دو بستر فیزیک ارسطویی و فیزیک کلاسیک به‌‌عنوان دو جریان فکری مهم که صدها سال نظریات غالب بوده‌اند، اهمیت ویژه‌ای به‌عنوان این مقاله می‌دهد. در این مقاله امکان طرح و بررسی مفهوم ماند در فیزیک ارسطویی مورد پرسش و تحلیل قرار گرفته است. نویسندگان پس از تعریف مفهوم ماند در فیزیک کلاسیک و استخراج کلیدواژه‌های نزدیک به مفهوم ماند در فیزیک ارسطویی، مؤلفه‌های این مفهوم در هر دو بستر را تفکیک و به‌‌صورت تطبیقی در کنار یک‌دیگر تحلیل و بررسی کرده‌اند. ذکر این نکته لازم است که همواره امکان نسبت دادن و تطبیق مؤلفه‌های دو بستر به یک‌دیگر مورد توجه بوده است. یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که ارسطو در ذیل مفاهیمی مانند حرکت طبیعی، حرکت قسری و ... به‌‌طور ضمنی به مفهوم ماند توجه داشته است. 1 Analysis of the concept of inertia as the first law of motion in classical physics, on which the explanation of movement is based, and Aristotelian and classical physics as two intellectual mainstreams, which have been dominant for hundreds of years, is the main concern of this article. In this paper possibility of the concept of inertia in Aristotelian physics will be questioned and analyzed. It should be noted that the possibility of assigning the components of the two physics to each other or matching them has always been the concern of scholars. The findings of this paper indicate that Aristotle through discussing concepts of natural motion and forced motion implicitly mentioned the concept of inertia. 97 111 فرزانه قدمیاری Farzane Ghadamyari کارشناس ارشد، فلسفه، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Iran farzan.ghadamyari11@gmail.com حسین کلباسی اشتری Hossein Kalbasi Ashtari ، استاد، فلسفه، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. Iran hkashtari@yahoo.com Aristotle inertia natural motion forced motion the ultimate cause ارسطو (1362). طبیعیات، ترجمة مهدی فرشاد، تهران: امیرکبیر.##ارسطو (1366). متافیزیک، ترجمة شرف‌الدین خراسانی، تهران: گفتار.##ارسطو (1377). در کون و فساد، ترجمة اسماعیل سعادت، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.##ارسطو (1379). در آسمان، ترجمة اسماعیل سعادت، تهران: هرمس.##ارسطو (1388). آثار علوی، ترجمة اسماعیل سعادت، تهران: هرمس.##حسامی‌فر، عبدالرزاق (1389). اسکندر افرودیسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##فرشاد، مهدی (1362). طبیعیات ارسطو، تهران: امیرکبیر.##گمپرتس، تئودور (1375). متفکران یونانی، ترجمة حسن لطفی، ج 2، تهران: خوارزمی.##لازی، جان (1372). درآمدی تاریخی به فلسفة علم، ترجمة علی پایا، تهران: سمت.##منصوری، علیرضا (1386). «بررسی تأثیر آرای ارسطو در باب حرکت»، ذهن، ش 32.##وستفال، ریچارد (1379). تکوین علم جدید، ترجمة عبدالحسین آذرنگ، تهران: طرح نو.##Holliday, David (2005). Fundamental of physics, V1, New York: Wiley Press.##